Gabinet Psychologa Klinicznego

Spotkanie

Gabinet „SPOTKANIE” oferuje pomoc psychologiczną w następujących obszarach:

  • Konsultacja psychologiczna, której celem jest rozpoznanie problemu, zdefiniowanie go oraz określenie potrzeb osoby zwracającej się o pomoc, w tym dookreślenie oczekiwanej przez pacjenta zmiany. Praca nad zrozumieniem istoty problemu i wskazaniem najbardziej adekwatnej dla pacjenta oraz jego sytuacji formy profesjonalnej pomocy.
  • Terapia psychologiczna indywidualna osób dorosłych z problem depresji, lęku, trudności w budowaniu trwałych relacji z innymi ludźmi, kryzysu życiowego, w tym o charakterze egzystencjalnym.
  • Psychologiczna terapia jąkania młodzieży i osób dorosłych oraz konsultacje i terapia dla dzieci jąkających się wraz z rodzicami. Terapia może być poszerzana o pracę w grupie autoterapii jąkania (bezpłatna forma terapii z udziałem psychologa klinicznego z Gabinetu”SPOTKANIE”) oraz ruchu samopomocy jąkających się.
  • Uzupełnienie przebytej logopedycznej terapii jąkania o terapię psychologiczną. Polega głównie na budowaniu pewności siebie osoby jąkającej się i poszerzaniu umiejętności społecznych. Pomaga to zintegrować i utrwalić osiągnięte efekty w upłynnieniu mowy.

Gabinet „Spotkanie” znajduje się w centrum Krakowa. Sesja terapii indywidualnej trwa około 50 minut, ze zmienną częstotliwością: raz lub dwa razy w tygodniu w fazie intensywnej pracy z psychologiem. Potem możliwa jest rzadziej, gdy rośnie znaczenie samodzielnych działań w obszarach opracowywanych w gabinecie. Proces terapii trwa od kilku miesięcy do około dwóch lat. Osoby zainteresowane proszę o kontakt telefoniczny, w dłuższej rozmowie można wstępnie skonfrontować swoje oczekiwania na temat terapii z proponowaną ofertą.

Psychologiczna terapia osób jąkających się

„Jąkanie jest tym co robisz, żeby się nie jąkać”
Gerald Johnson

Ta paradoksalnie brzmiąca definicja jąkania opisuje ważny mechanizm tkwiący u podstaw tego problemu. W metodzie Charlesa Van Ripera rozwój jąkania jest rozumiany jako rezultat unikania mówienia lub walki z niepłynnością mowy.

W artykule napisanym w ostatnim okresie życia, nazwanym Testamentem Van Ripera („Final Thougts about stuttering” Journal of Fluency Disorders 1991) autor przedstawił - swego rodzaju - „krótka historię jąkania”.
Opracowałam ją następująco:

  • Pierwotnie niepłynność mowy jest konsekwencją zaburzenia koordynacji na poziomie złącza układu nerwowego i mięśniowego, które polega na drobnych opóźnieniach lub przerwach w przebiegu skomplikowanych ruchów mowy
  • Odruchową reakcją na te trudności jest powtarzanie pierwszej sylaby lub przeciąganie dźwięków
  • Niektóre dzieci z przyczyn nie do końca poznanych mają więcej tych zakłóceń niż przeciętnie w rozwoju mowy
  • Większość z nich ma szansę odzyska płynność mowy w toku dojrzewania, u pozostałych natomiast rozwinie się mniej lub bardziej zaawansowany problem jąkania, szczególnie jeżeli zareagują na niepłynność swojej mowy poprzez napięcie mięśniowe i próby unikania trudności
  • Zachowania polegające na napinaniu się i unikaniu sytuacji mówienia są wyuczone i jako takie mogą być poddane zmianie: modyfikacji. Nie jest to możliwe natomiast wobec leżącego u ich podstaw zaburzenia koordynacji na złączu układu nerwowego i mięśniowego. Tak więc jąkanie trudno usunąć „w całości”
  • Głównym celem terapii nie jest całkowite usunięcie jąkania, ale jego modyfikacja tzn: nauka „prawidłowego” jąkania: lekkiego i krótkiego, które nie zakłóca procesu komunikacji oraz wypracowanie korzystnej odpowiedzi emocjonalnej na niepłynność mowy. Uczucia wstydu, zażenowania, lęku, złości itd. pogłębiają problem stając się bazą dla dodatkowego napięcia i innych nieskutecznych form obrony przed jąkaniem, które - paradoksalnie - stanowią najbardziej widoczną jego część. Łagodząc te uczucia zmniejszamy siłę jąkania.

W terapii łączę pracę nad niekorzystnym nastawieniem psychicznym osoby ze zmianą sposobu jąkania. Miękkie, delikatne i poddające się kontroli „bloki” nie wpływają istotnie na proces porozumiewania się. Jednocześnie następuje zmniejszenie ilości zająknięć.

Proces terapii młodzieży i dorosłych wg Van Ripera

Zawiera cztery fazy określane jako:

  • Identyfikacja - rozpoznanie indywidualnego sposobu jąkania, w tym mechanizmów ukrywania trudności przed otoczeniem i samym sobą
  • Desensytyzacja - praca terapeutyczna nad łagodzeniem emocji i ograniczeniem zachowań unikania
  • Modyfikacja - czyli bezpośrednia praca nad zmianą formy zająknięcia w kierunku wycofania niepotrzebnych ruchów i łagodzenia nadmiernego napięcia. Ten etap został obrazowo określony przez jednego z moich Pacjentów jako „operacja w polu karnym”, podkreślając konieczność świadomego wysiłku radzenia sobie ze stresem oraz podkreślając precyzję działań niezbędnych dla przedłużonej i delikatnej artykulacji słowa dotkniętego niepłynnością.
  • Stabilizacja - praca nad stopniowym poszerzaniem umiejętności radzenia sobie z blokami tzn. powiększaniem obszaru codziennych sytuacji, w jakich udaje się zastosować nowe rozwiązania.

Tempo i szczegółowy plan pracy terapeutycznej dostosowuję do indywidualnych możliwości i potrzeb pacjentów oraz poszerzam o niezbędne elementy terapii psychologicznej ułatwiające integrację zmian sposobu mówienia i rozwój umiejętności społecznych.

Zalecanym i znakomitym uzupełnieniem indywidualnej terapii jest terapia grupowa i spotkania samopomocy osób jąkających się. Osobom dorosłym proponuję i zachęcam do udziału w Grupie Autoterapii, której spotkania odbywają się raz w miesiącu w kawiarni w centrum Krakowa. Udział w grupie jest bezpłatny.

Proces terapii jąkania u dzieci zależy od stopnia zaawansowania problemu. Polega głównie na pracy nad powrotem do jąkania pierwotnego, polegającego na łagodnym przeciąganiu głosek albo powtarzaniu sylab. Dopiero z takiej formy jąkania można spodziewać się stopniowego wycofywania się niepłynności. Jednocześnie pracujemy nad zahamowaniem procesu pogłębiania się jąkania likwidując współistniejącą atmosferę tabu i budując tolerancję dla drobnych niepłynności zarówno u dziecka jak i rodziców. Proces ten można określić jako odwrócenie zaklętego kręgu: zmieniając kierunek spirali narastania problemu dążymy do łagodzenia niepłynności i jej stopniowego ustępowania.

Szczegółowy opis praktyki terapii można znaleźć w książce C. Della ”Terapia jąkania u dzieci w młodszym wieku szkolnym”. Lektura ta - w moim głębokim przekonaniu - posiada, oprócz rzetelnej wiedzy praktycznej dla logopedów, także walor terapeutyczny dla wszystkich osób zainteresowanych jąkaniem, sprzyjając procesowi korzystnych zmian w stylu myślenia o problemie.

Indywidualna terapia psychologiczna

Terapia psychologiczna to profesjonalna metoda pomocy polegająca na stosowaniu zamierzonych oddziaływań psychologicznych opartych na wiedzy teoretycznej i umiejętnościach praktycznych psychologa. Cel terapii można ogólnie określić jako umiejętność satysfakcjonującego radzenia sobie w relacji z samym sobą i z innymi ludźmi oraz rozwój osobowości. Parafrazując Irwina Yaloma: nie chodzi o to, aby nie było fal na morzu, ale o to, abyśmy potrafili się na nich utrzymać.

Bazą pomocy psychologicznej jest powstające pomiędzy pacjentem a terapeutą przymierze terapeutyczne. Stanowi ono bezpieczne forum, na którym pacjent może poznawać siebie i wypróbowywać nowe sposoby zachowania, zanim wprowadzi je w świecie zewnętrznym.

W rozumieniu pacjentów oraz planowaniu i prowadzeniu terapii bliska jest mi perspektywa teorii psychoanalitycznych, teorii egzystencjalnej, poznawczo behawioralnej oraz podejście narracyjne.

Stephen Johnson w swojej teorii opartej na głównych kierunkach psychoanalizy określa osobowość i jej psychopatologię jako pochodną interakcji pomiędzy człowiekiem z jego wyłaniającymi się naturalnymi potrzebami a zdolnościami środowiska do ich zaspokajania oraz osobowymi stylami radzenia sobie w przezwyciężaniu zaistniałych niepowodzeń. Wczesne doświadczenia tworzą podwaliny wzorców akomodacji, które w ciągu życia mogą pozostać utrwalone albo też ulegać zmianom. Alice Miller określa psychoterapię jako proces odkrywania emocjonalnej prawdy o historii swojego dzieciństwa. Poprzez docieranie do niej i dokonywanie zmian w świadomym radzeniu sobie z wyzwaniami dnia codziennego dokonuje się praca nad rozwojem dojrzałych mechanizmów obronnych osobowości, integracją przeżyć emocjonalnych i - zgodną ze swoim wnętrzem - adaptacją do istniejących warunków życia.

Terapia egzystencjalna skupia się wokół trosk zakorzenionych w istnieniu człowieka, pytań o kondycję człowieka, na poszukiwaniu sensu i celu życia.

Teoria poznawczo-behawioralna oparta jest na przekonaniu, że nieodłączną cechą wszystkich zaburzeń psychicznych są zniekształcenia lub nieprzystosowawcze elementy w procesie myślenia, które wpływają na nastrój i zachowanie człowieka. Realistyczna ocena i zmiana niekorzystnego stylu myślenia prowadzi do poprawy samopoczucia.

Podejście narracyjne wywodzi się z założenia, że tożsamość człowieka nie jest stanem utrwalonym, lecz nieustannie kształtuje się w relacjach z innymi. W terapii stymuluje się powstawanie sytuacji społecznych, w których budowany jest styl życia zgodny z preferowanymi przez pacjenta wartościami. Ważną rolę w tym procesie odgrywają szczegółowe opowieści o swoich doświadczeniach i planach. Terapia psychologiczna pozostaje w pewnej mierze procesem autorskim, w którym każdorazowo dostraja się elementy terapii do specyficznej sytuacji i potrzeb Pacjenta.